donderdag 28 maart 2013

Lesje catalogiseren

Wat fijn dat Ingressus naar Leeuwarden wilde komen om ons (catalogiseerders van de mediatheken van Stenden University, Hanzehogeschool en NHL Hogeschool) te informeren over RDA FRBR.
Tja, ik had ervan gehoord. Ik wist dat het er aan stond te komen!
Maar het was goed om bijgepraat te worden, voordat de nieuwe regels moeten worden toegepast.

Het is de bedoeling dat de 'hele wereld'  dezelfde regels gaat toepassen - dus voor iedereen is het even wennen. Officieel gaan de regels al op 1 april in, in de praktijk op 1 juli, of mogelijk pas op 1 september. Maar dan gaat het toch echt gebeuren...!

Eerst kregen we een stukje geschiedenisles, over het ontstaan van de catalogiseerregels.
Uiteindelijk kwam er de ISBD, waarmee je vandaag de dag niet meer uit de voeten kunt, in de wereld van internet en informatie.

Terug naar de basis, gaan we, met de Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR) uit 1997. Het is samengevat in een heel dik boekwerk, waar geen doorkomen aan is. Gelukkig dat we dat niet helemaal hoeven door te nemen!

Kortom:
In de toekomst gaan we uit van de gebruiker. En wat wil de gebruiker?
Die wil FISO, oftewel  "find identify select and obtain".

Cruciaal zijn de vier entiteiten (vergeet ze nooit, en ga ze hanteren!): werk, expressie, manifestatie, exemplaar!



  • Werk - de bron zit in het hoofd van de creator, het hoeft niet te bestáan, er is nog geen fysieke vorm, geen beschrijving
  • Expressie - is nog steeds abstract, het gaat om de vorm van de uitvoering, een bepaald arrangement, etc. Vooral voor openbare bibliotheken een interessante optie
  • Manifestatie - nu is de informatie op een drager gezet, is uitgegeven. Dit wordt vertaald naar het algemene niveau in het GGC (catalogiseeromgeving)
  • Exemplaar - Daar hebben we dan het item in de fysieke vorm

Wat van groot belang is zijn de verschillende, vele, relaties tussen de vier entiteiten (dwarsverbanden). Ook als je behoefte hebt aan méer ingangen, dan mag dat, maar je mag nooit ingangen van anderen weghalen.

De resource heeft altijd gelijk, dus de auteur die op de flap staat bijvoorbeeld neem je over! Je baseert je beschrijving op het harde document, wat voor je ligt. De minimale beschrijving mag nooit tot discussie leiden (eenduidigheid). Gelukkig komen er checklisten, om het gemakkelijker te maken, in de praktijk, en om de standaardisatie door te voeren.

Wat je werksituatie, de dagelijkse praktijk, betreft, op een dag, binnenkort, moet je het gewoon gaan 'doen'. Spring in het diepe, en pas de regels toe. Je zult merken, na wat oefenen, heb je het door.
Er komt trouwens wel een helpdesk bij de KB die je vragen direct wil beantwoorden.
Ook worden er workflows aangemaakt. In ieder geval voor het inwerken van 'simpele' boeken. En je kunt ook zelf workflows aanmaken en die online zetten.

Voorheen had je de relationele database, daarna een hiërarchische database, en nu gaan we op naar de 'graph databases'. De informatie wordt dan opgeslagen als losse informatie-eenheden. En die losse entiteiten worden verenigd via een vorm van 'verwantschap'. 


De les werd besloten met een aantal praktische trucs en tips voor de komende tijd qua catalogiseerpraktijk. Bijvoorbeeld de KMC's 0501 0502 0503, het auteursveld bij de 3000. De transliteratieknop, ook handig om te weten. Je kunt ook scripts toevoegen, om het werkgemak te vergroten. Die kun je zelf maken (de simpele), of laten maken door een programmeur (de ingewikkelde).

Het spannende is, om nu straks te beginnen. En misschien gaan we voor onszelf, als team, nog eens een praktische workshop inplannen. We 'gooien' dan een aantal willekeurige informatiedragers op tafel, en we gaan met zijn allen aan de slag.

Kijken hoever we komen. En leren van elkaar.

Foto's: Huizenga, cop. 2013

maandag 25 maart 2013

Bijzonder Groen

Ik heb een bloemetje laten bezorgen bij vrienden van mij. Ik had geen tijd om zelf naar hun toe te gaan. Dus, weet je wat? Een bezorgdienst ingeschakeld!
Tegenwoordig kan je alles via internet regelen! Ook het bezorgen van een cadeau in de vorm van bloemen!
Mijn keus viel op Bijzonder Groen. Je kunt er boeketten online uitzoeken in verschillende prijsklassen, en dan, na de betaling, wordt alles voor je geregeld.
Ik vond het leuk om het boeket online te volgen.
Eerst krijgt je via de mail een aankondiging over de verwachte bezorgtijd van het boeket.
Je kan realtime het boeket, online,  volgen. Je ziet als het ware het bloemenautootje rijden door het landschap, je ziet de routes waar langs hij gaat. Op een gegeven moment zie je een groen 'vinkje' staan bij het huis, op het adres waar de bezorging moet plaatsvinden!

 

Dan weet je: het is voor elkaar gekomen!